Đang chạy rất đều thì bỗng một cơn đau nhói xuất hiện ngay dưới xương sườn, mỗi bước chân lại như có ai đâm nhẹ vào bên hông. Rất nhiều runner từng gặp cảm giác này, đặc biệt là người mới tập. Dân chạy bộ Việt Nam hay gọi nó là xóc hông khi chạy bộ (có nơi gọi là đau sóc hông, đau hông sườn).
Tin vui là trong đa số trường hợp, xóc hông không nguy hiểm và có thể xử lý ngay trên đường chạy. Bài viết này giúp bạn hiểu vì sao bị xóc hông, cách làm dịu cơn đau nhanh và cách phòng tránh để buổi chạy trọn vẹn hơn.
Nội dung chính
Xóc hông khi chạy bộ là gì?
Xóc hông là cơn đau ở vùng bụng bên hông, thường ngay dưới bờ xương sườn, có thể xuất hiện ở bên phải hoặc bên trái. Cảm giác có thể là đau nhói như kim châm, đau quặn hoặc căng tức. Cơn đau thường đến khi bạn đang chạy và giảm dần sau khi đi bộ chậm lại hoặc dừng nghỉ vài phút.
Trong y văn, hiện tượng này thường được gọi là đau bụng thoáng qua liên quan đến vận động. Nó không chỉ gặp ở chạy bộ mà còn ở bơi lội, cưỡi ngựa, đạp xe – những môn có chuyển động lặp đi lặp lại của thân người.
Vì sao lại bị xóc hông?
Đến nay giới chuyên môn vẫn chưa thống nhất một nguyên nhân duy nhất. Tuy vậy, có một số giả thuyết và yếu tố thường được nhắc đến:
1. Cơ hoành bị căng hoặc co thắt
Cơ hoành là cơ hô hấp chính, nằm giữa lồng ngực và ổ bụng. Khi bạn chạy nhanh hơn sức mình, nhịp thở trở nên gấp và nông, cơ hoành phải làm việc liên tục và có thể bị căng, gây ra cơn đau ở vùng sườn.
2. Các dây chằng nối với nội tạng bị kéo giãn
Gan, dạ dày, lá lách được giữ trong ổ bụng bởi các dây chằng. Mỗi bước chạy tạo ra một cú dằn nhẹ, khiến các cơ quan này nhún lên xuống. Nếu dạ dày đang đầy, lực kéo lên các dây chằng tăng lên và có thể gây đau.
3. Kích thích lớp màng lót ổ bụng
Một giả thuyết khác cho rằng lớp màng lót thành bụng bị cọ xát hoặc kích thích khi thân người chuyển động liên tục, nhất là khi dạ dày căng hoặc cơ thể thiếu nước.
4. Các yếu tố làm tăng nguy cơ
- Ăn no hoặc uống nhiều nước ngay trước khi chạy: dạ dày đầy làm tăng sức nặng kéo lên các dây chằng.
- Uống đồ ngọt, nước có ga trước buổi chạy: nhiều runner cho biết dễ bị xóc hông hơn sau khi uống loại nước này.
- Không khởi động hoặc tăng tốc quá đột ngột: cơ thể chưa kịp thích nghi với cường độ.
- Thở nông, thở bằng ngực: khiến cơ hoành làm việc kém hiệu quả.
- Cơ core yếu và tư thế chạy gù lưng: thân người kém ổn định, nội tạng dằn xóc nhiều hơn.
- Mới tập hoặc nghỉ tập lâu: người mới chạy thường gặp xóc hông nhiều hơn runner đã có nền tảng.
Cách xử lý nhanh khi đang chạy bị xóc hông
Khi cơn đau xuất hiện, đừng cố gồng chạy tiếp với cùng tốc độ. Hãy thử lần lượt các cách sau:
- Giảm tốc độ hoặc chuyển sang đi bộ. Đây là cách đơn giản và hiệu quả nhất. Đa số cơn xóc hông sẽ dịu đi sau vài phút đi bộ nhẹ.
- Hít thở sâu bằng bụng. Hít chậm bằng mũi, để bụng phình ra, sau đó thở ra thật dài bằng miệng, như đang thổi qua ống hút. Lặp lại nhiều lần để cơ hoành thả lỏng.
- Ấn nhẹ vào chỗ đau. Dùng hai hoặc ba ngón tay ấn vào điểm đau, đồng thời hơi cúi người về phía trước khi thở ra. Nhiều runner thấy cơn đau giảm nhanh khi làm vậy.
- Đổi nhịp thở so với bước chân. Nếu bạn hay thở ra khi chân phải chạm đất và bị đau bên phải, hãy thử đổi sang thở ra khi chân trái chạm đất. Nhiều runner cũng thử nhịp thở lẻ, để lần thở ra luân phiên rơi vào chân trái và chân phải.
- Giãn cơ bên hông. Đứng thẳng, giơ tay bên bị đau lên cao rồi nghiêng người sang phía đối diện, giữ trong vài nhịp thở chậm rồi thả ra. Lặp lại vài lần.
- Siết nhẹ cơ bụng. Hóp bụng vừa phải trong vài nhịp thở có thể giúp ổn định nội tạng và giảm cảm giác dằn xóc.
Khi cơn đau đã hết, hãy chạy lại với tốc độ chậm hơn lúc trước, sau đó tăng dần nếu cơ thể thấy ổn.
Cách phòng tránh xóc hông khi chạy bộ
Ăn uống đúng thời điểm
Tránh ăn bữa chính ngay trước khi chạy. Nhiều runner chọn cách ăn bữa chính cách buổi chạy vài tiếng, hoặc chỉ ăn nhẹ một món dễ tiêu như chuối, bánh mì trước đó một khoảng ngắn. Mỗi người có hệ tiêu hóa khác nhau, vì vậy hãy thử và ghi nhớ khoảng thời gian phù hợp với mình. Bạn có thể tham khảo thêm bài thực phẩm tốt cho người chạy bộ để chọn món trước và sau buổi tập.
Uống nước từng ngụm nhỏ
Cơ thể cần đủ nước, nhưng uống ừng ực một lượng lớn ngay trước giờ chạy dễ làm dạ dày nặng nề. Hãy uống rải rác trong ngày và nhấp từng ngụm nhỏ trong lúc chạy. Hạn chế nước có ga và đồ uống quá ngọt trước buổi tập.
Khởi động kỹ và tăng tốc từ từ
Dành vài phút đi bộ nhanh, xoay khớp và chạy chậm trước khi vào bài chính. Đừng lao ra với tốc độ cao ngay từ những phút đầu. Xem chi tiết trong bài hướng dẫn khởi động đúng cách trước và sau khi chạy.
Tập thở bằng bụng
Thở sâu bằng bụng giúp cơ hoành hoạt động hiệu quả, lấy được nhiều không khí hơn với mỗi nhịp thở. Bạn có thể luyện khi nằm hoặc ngồi trước, rồi áp dụng dần khi chạy chậm. Bài hướng dẫn hít thở đúng cách khi chạy bộ sẽ giúp bạn bắt đầu.
Chạy ở tốc độ phù hợp
Một mẹo dễ nhớ: nếu bạn vẫn nói được một câu ngắn trong lúc chạy thì tốc độ đang ở mức thoải mái. Nếu thở hổn hển không nói nổi, hãy chậm lại. Phần lớn buổi chạy của người mới nên ở mức nhẹ nhàng này.
Tăng cường cơ core
Cơ bụng, cơ lưng và cơ hông khỏe giúp thân người ổn định, giảm dằn xóc khi chạy. Các bài như plank, plank nghiêng, dead bug, bird dog tập đều đặn mỗi tuần sẽ hỗ trợ tốt cho việc chạy bộ lâu dài.
Giữ tư thế chạy thẳng lưng
Mắt nhìn về phía trước, vai thả lỏng, lưng thẳng, thân hơi đổ nhẹ về trước từ cổ chân. Tránh gù lưng hay khom người vì tư thế này làm lồng ngực bị ép và nhịp thở kém hiệu quả.
Tăng khối lượng tập từ từ
Cơ thể cần thời gian để thích nghi. Hãy tăng quãng đường và tốc độ một cách dần dần thay vì nhảy vọt. Khi đã có nền tảng thể lực tốt, tần suất bị xóc hông thường giảm rõ rệt.
Khi nào cơn đau không còn là xóc hông thông thường?
Xóc hông thông thường sẽ hết sau khi bạn nghỉ ngơi một lúc. Bạn nên dừng tập và đi khám bác sĩ nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Cơn đau kéo dài nhiều giờ sau khi đã ngừng chạy hoặc ngày càng nặng hơn.
- Đau kèm sốt, buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc bụng chướng cứng.
- Đau ngực, khó thở, đau lan lên vai, cánh tay hoặc hàm.
- Choáng váng, vã mồ hôi lạnh, tim đập bất thường.
- Cơn đau lặp lại ở cùng một vị trí trong hầu hết các buổi chạy dù bạn đã điều chỉnh ăn uống, nhịp thở và tốc độ.
Những triệu chứng này có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe khác cần được kiểm tra. Bài viết chỉ mang tính tham khảo chung; với tình trạng cụ thể của bạn, hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.
Câu hỏi thường gặp
Xóc hông bên phải và bên trái có khác nhau không?
Với xóc hông do vận động, cơn đau có thể xuất hiện ở bên phải hoặc bên trái. Cách xử lý và phòng tránh về cơ bản là giống nhau. Nếu đau một bên kéo dài hoặc kèm triệu chứng bất thường, hãy đi khám.
Bị xóc hông có nên chạy tiếp không?
Bạn nên giảm tốc hoặc đi bộ cho đến khi cơn đau dịu hẳn rồi mới chạy lại nhẹ nhàng. Cố chạy nhanh khi đang đau thường khiến cơn đau dai dẳng hơn.
Chạy lâu năm rồi có còn bị xóc hông không?
Có, nhưng ít hơn. Runner có kinh nghiệm vẫn có thể bị xóc hông khi chạy race với tốc độ cao, khi ăn uống sai thời điểm hoặc khi quay lại tập sau thời gian nghỉ dài.
Đai đeo bụng có gây xóc hông không?
Đai chạy bộ thắt quá chặt hoặc đựng đồ quá nặng có thể khiến vùng bụng khó chịu. Hãy chỉnh đai vừa vặn và chỉ mang những vật dụng thật cần thiết.
Lời kết
Xóc hông khi chạy bộ là chuyện rất thường gặp và phần lớn có thể kiểm soát được. Hãy nhớ công thức đơn giản: ăn uống đúng giờ, khởi động kỹ, chạy ở tốc độ vừa sức, thở sâu bằng bụng và rèn cơ core đều đặn. Khi cơn đau ập đến, giảm tốc, thở chậm và ấn nhẹ vào chỗ đau là đủ để bạn tiếp tục hành trình. Chúc bạn có những buổi chạy nhẹ nhàng và thật nhiều niềm vui!

